‘The Firewall’- een nieuw initiatief dat al 1 miljoen euro aan donaties ophaalde – zegt de macht van Big Tech te willen breken maar, wie zit er achter dit initiatief en waarom zouden we hen wél moeten vertrouwen?
Een op het eerste gezicht uitstekend initiatief zegt de macht van Big Tech te willen breken. Medeoprichter Eric Smit — bekend van Follow the Money — voert met een ernstige blik aan, waarom in zijn ogen, de macht van Big Tech gebroken moet worden. We laten de promotievideo van ‘The Firewall’ zien in de laatste Pro Privacy Podcast, hier te bekijken via YouTube en hier te bekijken via Odysee.
“Een handjevol bedrijven controleert een steeds groter deel van onze nieuws- en informatievoorziening” aldus FTM-oprichter Eric Smit. Tot zo ver kunnen we aardig meekomen met de initiatiefnemer. Maar dan komt het: Big Tech zou “zonder moreel kompas” naar maximale winst streven. Hier wordt het meteen discutabel. Want welk moreel kompas zou Big Tech dan precies moeten aanhouden — en wie bepaalt dat? Big Tech zou onze maatschappij overspoelen met “een stortvloed aan nepnieuws”, en de “vrijheid en het welzijn van generaties” zou op het spel staan. Om deze redenen is Smit dit initiatief gestart met een groep geestverwanten.
Dat de afhankelijkheid van enkele Amerikaanse techreuzen (denk aan META, X, etc.) een reëel probleem is, valt moeilijk te ontkennen. De recente ophef rond de DigiD-leverancier Solvinity laat zien dat digitale soevereiniteit absoluut serieuze kwestie is. Maar aan wie laten we die kwestie over?
The Firewall heeft hetzelfde doelwit in het vizier, maar delen ze ook dezelfde motieven? Om deze reden staan we in deze blog stil bij de mensen achter dit initiatief met de vraag: ‘Wie zijn die mensen’ & is dit échte tegenmacht of de gevestigde orde die haar eigen positie in gevaar ziet komen?
Om die vragen te beantwoorden moeten we verder kijken dan de indringende video van oprichter Eric Smit. We moeten kijken naar de rugdekking van het initiatief, de gezichten erachter, de ambassadeurs. En precies daar wordt het interessant – en ongemakkelijk.
Joris Luyendijk — de moraalridder met zeven vinkjes
In zijn boek ‘De zeven vinkjes’ (2022) betoogt Joris Luyendijk dat een kleine, bevoorrechte groep — wit (blank), man, hetero, hoogopgeleide ouders, en zo verder — de Nederlandse elite belichaamt en de touwtjes in handen houdt. Dat hij van die elite zelf onderdeel uitmaakt ontkent hij geenszins. Luyendijk heeft gelijktijdig van zijn elitekritiek een soort handelsmerk gemaakt.
De blanke hoogopgeleide Nederlander is geprivilegieerd, heeft het te goed en is zich te weinig bewust van de ongelijke behandeling en zijn sociaal bevoorrechte positie. Luyendijk heeft van dit soort morele verhevenheid en zelfkritiek (of -haat) bijna een handelsmerk gemaakt. Daarmee krijgt zijn steun voor “The Firewall” een moreel gewicht maar hij is met zijn woke en ‘white-privilege’ kruistocht natuurlijk allesbehalve neutraal of objectief en al helemaal geen uitdager van de macht, hij behoort tot exact dezelfde elite die hij bekritiseert.
Sander Schimmelpenninck – de “fascist” roepende mediamagnaat
Sander is een telg uit adellijk geslacht, voormalig-Quote-hoofdredacteur, Volkskrant-columnist en media-ondernemer. Iemand die aan vrijwel elke definitie van “elite” voldoet, maar zich graag opwerpt redder van het volk. Zijn specialiteit: het scheutig uitdelen van de zwaarste etiketten die hij binnen handbereik heeft. VVD stemt mee met een motie over antifascisme? “Fascistisch.” Steun je de boeren? Ook fascistisch. Afwijkende mening? Domrechts…
Wie “fascisme” op alles en iedereen plakt, holt de term uit tot hij niks meer betekent. Het is de retoriek van iemand die geen debat wil, maar morele superioriteit zonder tegenspraak. En precies daarop leunt The Firewall nu met Sander Schimmelpenninck als ambassadeur voor een “open en weerbare samenleving”. Veel schizofrener wordt het niet
Kees Verhoeven — hoezo macht breken?
Dit is misschien wel de pijnlijkste naam in het rijtje, zeker voor een initiatief dat zegt op te komen voor onze privacy. Kees Verhoeven was als Tweede Kamerlid voor D66 jarenlang woordvoerder privacy en inlichtingendiensten. Tijdens de parlementaire behandeling van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten — de beruchte “sleepwet” — was hij een van de meest felle critici. Hij diende maar liefst 21 amendementen in om de wet bij te schaven. Alle 21 werden verworpen. Toen kwam de formatie. D66 stapte in het kabinet-Rutte III, en Verhoeven veranderde van notoire criticus naar een uitgesproken voorstander. Hij draaide als een blad aan een boom en ging actief campagne voeren vóór de sleepwet bij het raadgevend referendum van 2018, met als geruststelling dat hij “erop vertrouwde” dat massaal en willekeurig aftappen niet zou gebeuren. Toen de kiezer de wet in het referendum afwees, probeerde hij die uitslag volgens critici met een opzichtige rekenexercitie alsnog naar zijn hand te zetten. Laat dat even bezinken. De voormalig criticus die hielp de sleepwet te legitimeren — tegen de uitslag van een volksraadpleging in — presenteert zich nu als medestander in de strijd tegen massasurveillance en machtsconcentratie. Op zijn LinkedIn prijkt het citaat dat Big Tech met “perverse verdienmodellen” onze democratie ontwricht en “actieve tegenmacht” behoeft. Mooie woorden. Maar wie de macht om burgers collectief af te tappen weggaf aan de staat, en dit dwars tegen de wil van de kiezer in verdedigde, is een bijzondere keuze als voorvechter van een belangenorganisatie die zich inzet voor democratie en privacy. Hoezo macht bréken? Deze man gaf hem weg!
Oprecht verzet of opportunisme?
Drie ambassadeurs, drie keer hetzelfde patroon: mensen die ruim binnen het centrum van politieke, mediale en maatschappelijke macht opereren, en die zich nu opeens opwerpen als de redders tegen “de macht” (van Big Tech). Het probleem dat The Firewall agendeert – het gevaar van Big Tech – is écht. Daarover geen discussie. Maar tegenmacht die volledig bestaat uit het establishment zelf. Is dat tegenmacht of is dat de gevestigde orde die voelt dat ze haar grip (en inkomsten) dreigen te verliezen?
Big Tech heeft inderdaad enorme surveillance-macht en data-honger. En persoonlijke & nationale soevereiniteit zijn cruciaal in het huidige tijdsgewricht. Daar moet voor gestreden worden en vrijheden moeten worden afgedwongen, bevochten en behouden. Echter dat moet gebeuren vanuit zuivere motieven. Neutraal en objectief, zonder ideologische drijfveren, woke-ideologieën, en / of links-rechts denken. Goede privacy-initiatieven hebben consistentie nodig, zowel tegen overheden als techreuzen. Echte tegenmacht is fundamenteel, op basis van grondbeginselen. Onafhankelijk van wie de president van de VS is of de eigenaar van X. Privacy is een fundamenteel recht. Niet afhankelijk van vinkjes, kleur of politieke voorkeur. En voorvechters voor privacy weten daarmee wie ze aan hun zijde hebben (en wie niet).